شادی پریدر؛ چهره انکارناپذیر تاریخ شطرنج در ایران

 اولین شطرنج باز ایرانی‌ست که توانست عنوان «استاد بزرگ زنان» را در سطح بین‌المللی در سال ۲۰۰۴ کسب کند. این جدای از قهرمانی‌های متعدد داخلی اوست. شطرنج را بسیار دوست دارد و به گفته خودش زندگی‌اش با شطرنج شکل گرفته است. به رغم افتخارات متعدد، خود را «نابغه» نمی‌داند و حمایت‌های پدر و مادرش و همینطور آموزش دیدن از سوی مربیانش را عوامل اصلی موفقیت خود می‌پندارد. شادی پریدر را بیشتر بشناسیم.

شادی پریدر در حال انجام یک مسابقه گروهی

کودکی گره خورده با شطرنج

شادی پریدر در یازدهم تیرماه ۱۳۶۵در نازی‌آباد تهران به دنیا آمد. او که به درس خواندن و خصوصا علم ریاضی بسیار علاقه داشت، تحصیل را جدی گرفته بود و حتی در دوران دانش‌آموزی چند شاگرد ریاضی داشت که در واقعهمکلاسی او بودند. اما جدای از هر مولفه دیگری، آنچه در خانواده پریدر محوریت داشت، شطرنج بود.

در خانواده پریدر از پدر گرفته تا سه دختر و یک پسر خانواده همه شطرنج را به عنوان امری جدی دنبال می‌کنند. احمد پریدر – پدر خانواده – که علاقه بسیار زیادی به شطرنج داشت، از کودکی به تربیت ورزشی دخترش شادی توجه ویژه‌ای نشان داد و شنا و ژیمناستیک و شطرنج را در برنامه‌های ورزشی دخترش قرار داد. اما همچون علاقه پدر، این صفحه پررمز و راز شطرنج بود که کششی ویژه در شادی برانگیخت.

پدرش روایت می‌کند که روزی در حال بازی شطرنج با دوستانش، شادی که هنوز هفت سالش نشده بود پیش او می‌آید و از او می‌پرسد: «بابا این چه بازی‌ای است؟ می‌شود به من هم یاد بدهید؟» و اینگونه بود که به گفته پدرش، او با استعداد باورنکردنی‌اش، تمام بازی را در یک روز یاد گرفت. او درباره استعداد دخترش در این بازیمی‌گوید: «هرچیزی که به او می‌گفتم، فقط یک بار کافی بود تا اجرا کند. همان یک‌بار همه چیز را یاد می‌گرفت. حرکت مهره‌ها و قانون را کافی بود فقط یک بار بشنود. خیلی سریع آن‌ها را یاد می‌گرفت.»

شادی پریدر بر اساس آموزش و تمرین‌های پدر بود که در ۷ سالگی و ظرف دو ماه تمرین، توانست در استان تهران مقام دوم را کسب کند. پس از آن مدتی در فرهنگسرای بهمن زیر نظر زنده یاد «هادی بنکدار» کار کرد. او را کاشف اصلی شادی پریدر می‌دانند. پدر شادی درباره واکنش آقای بنکدار نسبت به استعداد شادی می‌گوید: «مرحوم بنکدار به من گفت من یک ریال هم از شما نمی‌خواهم ولی شادی را از من نگیرید، من مطمئنم که او شطرنج‌باز بزرگی می‌شود. »

شادی پریدر به همراه پدر و مادر

آغاز یک زندگی پرافتخار ورزشی

او زیر نظر تمرینات آقای بنکدار موفق شد که قهرمان مسابقات زیر ۱۰ساله‌های ایران نیز شود. اما در ۹ سالگی توانست موفقیت اصلی خود را کسب کند و با قهرمانی در ایران، وارد تیم ملی بزرگسالان شطرنج ایران شود، در عین آنکه عضو تیم ملی نوجوانان و جوانان ایران نیز بود. او این قهرمانی و ورود به تیم ملی بزرگسالان را «بهترین مقام» و خاطره «دلچسب و شیرین» زندگی ورزشی خود می‌داند.

در واقع شادی از سال ۷۳ تا ۷۹ به صورت مستمر در مسابقات رده‌های سنی زیر ۱۰، ۱۲ و ۱۴ سال دختران کشور قهرمان شد تا اینکه در سال ۷۴ توانست عضو تیم بزرگسالان زنان کشور شود. در سال ۷۶ و پس از جدالی هفت ساعته با «شیرین نوابی» و کسب نتیجه مساوی، موفق شد درجه «استاد فیده زنان» را کسب کند. (فیده مخفف عنوان فدراسیون جهانی شطرنج است.) حضور در مسابقات مختلف داخلی و خارجی و بعضا کسب مقام‌های مختلف ادامه داشت تا اینکه در سال ۷۹ قهرمانی زنان کشور را در سطح بزرگسالان به دست آورد و با امتیاز کامل (۹ از ۹) موفق شد درجه «استاد بین‌المللی زنان» را نیز کسب کند.

در ادامه رشد سریع و کم‌نظیرش، در سال ۸۱ قهرمان دختران زیر ۱۶ سال آسیا شد. پریدر یکی دیگر از افتخارات بزرگ ورزشی خود را در سال  ۲۰۰۴ کسب کرد: زمانی که در المپیاد شطرنج موفق شد که «آنتونا استفانووا» را شکست دهد و اینگونه بود که در ۱۸ سالگی عنوان «استاد بزرگ شطرنج زنان» به لیست عناوین پراعتبار شادیاضافه شد. با کسب این عنوان بزرگ بود که نازی‌آباد تهران نیز غرق شادی شد و اهالی محل شیرینی پخش کردند. در همان سال اما بدترین خاطره ورزشی پریدر نیز رقم خورد و آن خط خوردن از تیم ملی بود به دلیل اتفاقاتی که انگار خود مایل به صحبت درباره آنها نیست. به رغم آنکه روز قبلش موفق شده بود مقام دوم آسیا را در بازی‌های آسیایی ماکائو به دست بیاورد.

شادی پریدر در یک جمع‌بندی کوتاه درباره عناوین بین‌المللی خودش روایتی اینگونه دارد: «من اولین استاد بزرگ شطرنج بانوان جهان در ایران هستم. از ۷ سالگی شطرنج را شروع کردم و مفتخرم که از ۹ سالگی به عضویت تیم ملی کشورم درآمده‌ام و در ۱۱ سالگی استاد فدراسیون جهانی شطرنج شدم. در ۱۴ سالگی اولین استاد بین‌المللی شطرنج در ایران و در ۱۶ سالگی قهرمان نوجوانان آسیا شدم. در ۱۸ سالگی با شکست دادن قهرمان شطرنج جهان مقام استاد بزرگ را به دست آوردم.»

شادی پریدر به گفته خود حدود ۱۰۰ مدال دارد. مدال‌های داخلی‌اش را در داخل یك ساك ورزشی گذاشته است و مدال‌هایی را كه در مسابقات خارجی و بین‌المللی به دست آورده‌ است، در ویترین منزلش نگه می‌دارد. او درباره مدال‌هایش می‌گوید: «بعضی‌ها را كه نگاه می‌كنم، یاد خاطرات زیادی می‌افتم. یاد خاطرات تلخ و شیرین، گاهی خوشحال و گاهی ناراحت می‌شوم. در مجموع از آن‌ها درس می‌گیرم.» در این لینک از فدراسیون شطرنج ایران، می‌توانید لیست پربار عناوین شادی پریدر در مسابقات مختلف به صورت جزیی و تفصیلی ببینید.

شادی پریدر به همراه یکی از مدال هایش

مربی‌گیری و تدریس شطرنج در تیم ملی و دانشگاه

شادی پریدر بازی ملی را چندسالی‌ست کنار گذاشته است، اگرچه بنا به تصمیم شخصی، در لیگ شطرنج ایران و نیز مسابقات آزاد بین‌المللی حضور پیدا می‌کند. او که سابقه حضور یک ساله در لیگ آلمان و بازی در تیم هامبورگ را نیز دارد، علاوه بر بازی شطرنج، مدرس و مربی شطرنج هم است. او تنها زن ایرانی‌ست که موفق شده است مدرک بین‌المللی مربی‌گری شطرنج را از فدراسیون جهانی شطرنج دریافت کند. مربی‌گری تیم‌های ملی نوجوانان و جوانان ایران در چند سال پیاپی از جمله افتخارات اوست.

او همچنین در دانشگاه نیز شطرنج تدریس می‌کند. خود او دارای مدرک فوق لیسانس مدیریت ورزشی از دانشگاه تهران است و دانشگاه تهران، تربیت معلم تهران (خوارزمی)، دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه علمی کاربردی از جمله دانشگاه‌هایی هستند که شادی پریدر در آنجا به دانشجویان شطرنج می‌آموزاند. آکادمی شطرنج پریدر و آموزش تخصصی شطرنج به داوطلبان، از جمله دیگر کارهایی‌ست که او در حوزه شطرنج پیش برده است. او به همراه دو خواهرش این آکادمی را اداره می‌کند.

شادی پریدر در آکادمی شطرنج شادی پریدر

شطرنج‌باز محبوب شادی پریدر

او «بابی فیشر» آمریکایی را شطرنج‌باز محبوب خود می‌داند. شادی پریدر شخصیت فیشر را «خیلی جالب و انقلابی» می‌داند و او را در شطرنج «خیلی زرنگ و باهوش» ارزیابی می‌کند: «بابی فیشر پس از سال‌ها امپراتوری روس‌ها در شطرنج، توانست قدرت را از دست آن‌ها بیرون بکشد. البته شخصیت خیلی جالب و انقلابی‌ای هم دارد. او با اینکه آمریکایی‌ست ولی به خاطر حرف‌هایی که بر ضد رئیس‌جمهور کشورش زد، به زندان افتاد.» درباره شخصیت عجیب، جنجالی، و هیاهوهای پیرامون بابی فیشر، مطلبی مفصل و کامل را در اینجا بخوانید.

جدال عجیب پدر و دختر!

پریدر در مصاحبه‌ای ادعا کرد که پدرش را در شطرنج به راحتی شکست خواهد داد. پدرش درباره آن ادعای شادی و اتفاق پس از آن روایتی جذاب و خواندنی دارد: «وقتی مصاحبه را دیدم گفتم بیا با هم مسابقه بدهیم ببینم چه کسی برنده می‌شود. باورتان نمی‌شود، آن روز من شادی را شکست دادم، در حالی که حتی اگر صد بار دیگر هم ما با هم بازی کنیم، امکان ندارد من برنده شوم. ولی نمی‌دانم آن روز چه اتفاقی افتاد که من برنده شدم. به او گفتم خب، حالا دیگر با خیال راحت می‌توانی بگویی چه کسی می‌تواند برنده باشد!»

شطرنج در چشم‌انداز شادی پریدر

شادی پریدر با کسانی که شطرنج را به دلیل عدم فعالیت جسمی در آن، یک ورزش کامل نمی‌پندارند، به صورت جدی مشکل دارد و مشکل این افراد را در آن می‌داند که درباره لغت «ورزش» درست فکر نکرده‌اند: «کجای لغت «ورزش» اشاره به جسم دارد؟! ورزش از نظر لغوی در لغت نامه‌ها به معنای ورزیدن، عمل کردن، کوشیدن و تمرین کردن است. بله شطرنج ورزش جسم نیست، شطرنج ورزش فکر است، پرورش فکر است… همان‌طور که ورزش‌های دیگر مثل وزنه‌برداری نیاز به تمرین‌های تمرکزی دارد و کامل نیست، شطرنج هم احتیاج به مکمل حرکتی داره تا ساعت‌ها پشت میز بتوانید فکر کنید.»

او همچنین بسیاری از مؤلفه‌های زندگی شخصی‌اش را مدیون شطرنج می‌داند. او شطرنج را «اجتماعی شدن و برخورد با آدم‌های مختلف» کمک‌رسان خود دانسته است. او اذعان می‌دارد که شطرنج به او «فکر کردن، تحلیل کردن، قربانی دادن، ریسک کردن، زیبایی خلق کردن در حین بازی منطقی، و جنگیدن برای رسیدن به هدف» را یاد داده است. مهره مورد علاقه شادی پریدر در شطرنج هم مهره «فیل» است. به طنز می‌گوید: «چون خودش آینده نگر است، مهره‌های دورزن را بیشتر می‌پسندد

پریدر زنانه یا مردانه بودن شطرنج را از بن و ریشه قبول ندارد. او با تکیه بر تجربه پربارش از مسابقات شطرنج به عنوان یک زن، خط‌کشی‌ها را کمرنگ شده می‌بیند و این مساله را در ایران نیز بارز می‌بیند که موجب خوشحالی او هم است. او با اشاره به سال‌های نخست حضورش در تیم‌های ملی می‌گوید: «سال‌های اول یادم است که تعداد اعزام شطرنج‌بازان آقا به خارج از کشور برای شرکت در مسابقات بین‌المللی خیلی بیشتر از خانم‌ها بود اما حالا خانم‌ها جایگاه خودشان را در شطرنج پیدا کرده و پا به عرصه‌های جهانی گذاشته‌اند. به‌ویژه زمانی که عنوان استاد بزرگی زنان جهان را کسب کردم، شرایط برای هم‌تیمی‌هایم که خانم بودند، بهتر و امیدوارکننده‌تر شد.»

https://tavaana.org

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *